• Zobacz więcej

Sierpień 2013

Drukuj

okladka1308Jerzy Nogaj - Julianów
Jeszcze w Warszawie w Senacie RP, podczas uroczystości finału konkursu „Sołtys Roku 2012", na którą zostali zaproszeni wszyscy laureaci poprzednich edycji, umawiam się z panem Jerzym Nogajem, laureatem z 2011 roku, na dłuższą rozmowę w czerwcowe popołudnie w Wąchocku. Pan Jerzy nie wygląda na swoje lata, dziarski i energiczny, stara się aktywnie uczestniczyć we wszystkich ważnych wydarzeniach ruchu sołeckiego w Polsce. Do Wąchocka, na zjazd sołtysów województwa świętokrzyskiego, przyjechał.
Z wykształcenia technik ekonomista, od 26 lat sprawuje funkcję sołtysa w Julianowie w gminie Ożarów w Świętokrzyskiem. Pan Jerzy realizując inwestycje komunalne w swoim sołectwie, sprawnie współpracuje z władzami gminy. Jego aktywność społeczna dla rodzinnej miejscowości, a w szczególności działania na rzecz poprawy sytuacji dzieci, jest powszechnie znana i doceniana. Jest znana też w całej gminie i powiecie, a nawet dalej. Jak każdy regionalista, interesuje się kapliczkami przydrożnymi i zabytkowymi zagrodami regionu świętokrzyskiego. Wspólnie z dyrektorem Ośrodka Kultury Marianem Susem zinwentaryzował obiekty małej architektury sakralnej.
Tylko w 2011 roku sołtys Julianowa zainicjował i zrealizował inwestycje komunalne za 510 tys. zł. Należało do nich wyasfaltowanie drogi Julianów- Wojciechówka na odcinku 6 km i zbudowanie wodociągu Julianów–Polesie Mikułowskie. Zainstalowano we wsi 12 przydomowych oczyszczalni ekologicznych. Postawiono przystanek autobusowy specjalnie dla dzieci i młodzieży w Julianowie, Wojciechówce i Stróży, dojeżdżających do szkół. Przeprowadzono remont świetlicy wiejskiej i rewitalizowano figurę przydrożną. Sołectwo pana Jerzego znajduje się w gminie Ożarów, której nowożytne początki są powiązane z rodziną szlachecką Ożarowskich herbu Rawicz. Jednak już w VI w n.e. powstała na tych terenach pierwsza osada. Jej założycielem, według podań, miał być Lechita Ożar, który osiedlił się na Ziemi Sandomierskiej. W 1569 roku król Zygmunt August zezwolił dziedzicowi Wyszmontowa i Sulejowa Józefowi Ożarowskiemu na założenie miasta na prawie magdeburskim. Miasto otrzymało prawo do niezależnego sądownictwa, cotygodniowych targów i dwóch jarmarków w roku. Zostało założone na wzorach włoskich, z centralnie umieszczonym rynkiem, równoległymi do niego ulicami prostymi i kilkoma wylotowymi oraz kościołem wzniesionym na wzgórzu. Położony na skrzyżowaniu ważnych dróg został wkrótce Ożarów znaczącym ośrodkiem handlowym. Herbem miasta stał się Rawicz – znak rodowy Ożarowskich. U schyłku XV wieku odbył się w Ożarowie kalwiński synod. Prawdopodobnie w tym okresie Ożarowski, ulegając wpływom arianizmu, uwolnił chłopów od pańszczyzny. W XIX wieku miasteczko było różnorodne etnicznie i religijnie. Żydzi stanowiący 67% społeczności zajmowali się głównie handlem i rzemiosłem. Byli siłą napędową rozwoju gospodarczego. Miastem jednak zarządzała będąca w mniejszości ludność polska (ok.33%). Polacy trudnili się głównie rolnictwem, hodowlą trzody chlewnej, handlem, rzemiosłem kamieniarsko – murarskim, a także wypalaniem kamienia wapiennego w niewielkich piecach polowych. Ożarów w tym czasie wygrał handlową rywalizację z sąsiednimi miasteczkami – Lasocinem, Janikowem i Glinianami. Korzystając z dobrego położenia, stał się w regionie znaczącym ośrodkiem targowym i jarmarcznym. W czasie ofensywy w 1915 roku Pierwsza Brygada Legionów pod dowództwem Józefa Piłsudskiego, ruszywszy znad Nidy po bitwie i dłuższym postoju pod Konarami, doszła do Ożarowa. Pod Ożarowem legioniści stoczyli potyczkę z oddziałami rosyjskimi i zmusili je do opuszczenia osady. Wycofujący się Rosjanie całkowicie spalili Ożarów, z pożaru ocalało jedynie 5 budynków.
Pomimo zniszczeń wojennych, Ożarów jest gminą bogatą w zabytki, które przyciągają turystów. Do najcenniejszych należy kościół parafialny pod wezwaniem Św. Stanisława Biskupa z końca XIX wieku, zbudowany na miejscu wcześniejszego drewnianego kościoła, obok znajduje się 200-letnia drewniana dzwonnica. Z tego samego okresu pochodzi zabytkowa kaplica postawiona jako akt dziękczynny za ocalenie miasta od zarazy. O wielokulturowej przeszłości Ożarowa świadczy cmentarz żydowski z XVII wieku, zachowało się w nim w całości około stu macew. Do dziś Ożarów jest miejscowością wielowyznaniową, ponieważ oprócz kościoła rzymskokatolickiego działa jeszcze zbór Świadków Jehowy.
Pan Jerzy od lat kieruje Stowarzyszeniem Sołtysów Gminy Ożarów, chce jednoczyć sołtysów nie tylko z Julianowa, ale z całej gminy, a nawet powiatu. Pomimo ukończonych 78 lat pozostaje aktywny, ma coraz to nowsze plany do zrealizowania. Dwa lata temu grupa sołtysów kierowana przez sołtysa Julianowa otrzymała od mieszkańców piękny sztandar z napisem "Stowarzyszenie Sołtysów Gminy Ożarów". Przewiązany biało-czerwoną wstęgą, ma wyszytą wiązankę czterech zbóż: owsa, pszenicy, żyta, jęczmienia. Na sztandarze widnieją słowa, które wypowiedział Jan Paweł II "Wierni tradycji miłujcie ojczystą ziemię" oraz herb Ożarowa.
Jerzy Nogaj rozpoczął działalność społeczną jako kilkunastoletni chłopak. Był działaczem Organizacji Młodzieżowej Towarzystwa Uniwersytetów Robotniczych, potem Ludowych Zespołów Sportowych. Od najmłodszych lat po dzień dzisiejszy uprawia kolarstwo. Bierze udział, jako senior, w turniejach piłki nożnej pomiędzy zaprzyjaźnionymi miastami, Ożarowem i Krościenkiem nad Dunajcem, Szczawnicą oraz słowacką Spisską Belą i Kossakowem.
– Już w latach 70-tych funkcjonował u nas odpis sołecki na zasadach podobnych do dzisiejszego funduszu sołeckiego. W 2009 roku, gdy wprowadzano fundusz, zorganizowano szkolenia w całym kraju, a ja byłem jednym z pierwszych sołtysów, którzy wzięli w nich udział. Chociaż w Julianowie i w całej gminie Ożarów nie został uchwalony fundusz sołecki, nie oznacza to, że nie jesteśmy aktywni i dobrze zorganizowani – opowiada pan Jerzy. - W moim sołectwie mieszka około 100 osób, ale dopiero niedawno, po 10 letnich staraniach, udało nam się wybudować świetlicę wiejską. Mam 78 lat, pamiętam siedmiu sołtysów w Julianowie, ja jestem ósmy, ale dopiero mnie udało się wyremontować zabytkowy budynek i utworzyć w nim świetlicę, w której odbywają się teraz wszystkie imprezy wiejskie. A najbliższych latach chciałbym wybudować plac zabaw dla dzieci i przeprowadzić rewitalizację historycznej studni i świętej figury w Julianowie.
Pan Jerzy często organizuje akcje, które mobilizują do aktywnego działania społeczność lokalną. Co roku wszyscy mieszkańcy, za namową sołtysa Nogaja, porządkują swoje posesje, sadzą kwiaty, krzewy, zakładają rabatki, a wszystko to w celu poprawy wizerunku sołectwa. Mieszkańcy dbają o czystość, segregują śmieci, ustawili kosze na odpadki w miejscach publicznych. Od lat społeczność Julianowa organizuje wiosenną akcję „Sprzątanie świata" polegającą na wspólnym oczyszczaniu poboczy dróg, lasu i miejsc publicznych.
Znaczna część działalności pana Jerzego wykracza poza zwyczajową funkcję sołtysa. Od 10 lat corocznie organizuje wraz z Domem Kultury konkurs „Piękna zagroda wiejska". Z trzydziestu sołectw w gminie wybierane są trzy najpiękniejsze pod względem estetyki i piękna oraz jakości infrastruktury. Prezentacja wyników ma formę wystawy i odbywa się podczas dożynek gminnych. Od dekady sołtys Julianowa jest organizatorem konkursu na najbardziej zadbaną i najefektowniej udekorowaną figurę przydrożną w sołectwach gminy Ożarów, która jest bogata w obiekty sakralne, ogółem znajduje się ich na jej terenie 151. Pan Jerzy szczególnie interesuje się sprawami dzieci. Współpracuje ze szkołami i przedszkolem w swoim sołectwie, organizuje turnieje piłkarskie w czasie ferii zimowych. Z najmłodszymi mieszkańcami Julianowa wystawia jasełka dla pensjonariuszy domu pomocy społecznej w Sobowie. Sołtys zorganizował też wiele wyjazdów dla dzieci: do Europejskiego Centrum Bajki w Pacanowie, Muzeum Orła Białego w Skarżysku Kamiennej i Galerii pod Chmurką w Maruszowie. Inicjuje także spotkania najmłodszych z twórcami ludowymi. Dzięki jego staraniom dzieci pojechały na wycieczkę do Urzędu Miejskiego w Ożarowie, gdzie zapoznały się z pracą urzędników, zobaczyły sztandar gminy. Sołtys sponsorował także wyjazd młodzieży ze szkoły w Glinianach na basen do Ożarowa.
Gmina Ożarów, do której należy Julianów, ma ambitne plany na przyszłość. Chce godnie uczcić setną rocznicę nadania przez Józefa Piłsudskiego stopni oficerskich swoim podkomendnym z I Pułku Piechoty Legionów. Nominacje zostały wręczone 9 października 1914 roku w Jakubowicach. W bogatym programie uroczystości upamiętniających to wydarzenie zaplanowano defiladę kompanii Reprezentacyjnej Wojska Polskiego oraz koncert.
Za swoje osiągnięcia w pracy społecznej na rzecz mieszkańców Julianowa i gminy Ożarów oraz długoletnie i owocne sprawowanie funkcji sołtysa, a także działalność w gminnych strukturach stowarzyszenia sołtysów, Jerzy Nogaj został uhonorowany zaszczytnym tytułem „Sołtysa Roku 2011".

Grażyna Szady

  • soltysmiesiaca110
  • soltysmiesiaca111
  • soltysmiesiaca112
  • soltysmiesiaca113
  • soltysmiesiaca114
  • soltysmiesiaca115

Fot. archiwum Grażyna Szady

Fot. archiwum sołectwa, Ewa Kotowska-Rasiak

Gazeta Sołecka, Nr 8(248), str. 6-7, 19.